Schepen van de familie de Groot.

Vele familieleden waren schippers. Zij voeren op schepen, die al of niet hun eigendom waren. Op deze pagina staan de namen van schepen, die wij hebben kunnen achterhalen.







Jacob Jacobs de Groot

Van Jacob (1727-1775) zijn drie (mogelijk 4) schepen bekend:

 

 

 

 

 



 “Jonkvrouwe Maria”

In de Averijgrossen van Amsterdam (gevonden en ons opgestuurd door Marjolijn Flobbe) is een schade tengevolge van ijsgang genoteerd. Dit speelde zich af bij Texel in december 1962 komende van Gothenburg (Zweden). Jacob staat hierin als schipper genoteerd op het schip de "Jonkvrouwe Maria".

... voor Scheepenen beeedigt door Stuurman, en twee Matroosen Gevaaren hebbende op 't schip genaamt de Jonkvrouwe Maria, gevoert bij Schipper Jacob Jacobsz de Groot, (waarbij in substanties Blijkende) Dat het voortz. Schip te Gottenburg beladen zijnde met Stukgoederen in behoorlijke Staat den 27, November 1762 vandaar is vertrokken..


Averij grosse deel 1,

Averij grosse deel 2

Definitie averij-grosse

 

“Sibillina & Hillegonda”

Uit een bericht in de Leeuwarder Courant van 1766 wordt een aandeel in het schip van Jacob verhandeld:
De secretaris B. Suiderbaan en advocaat P.A. Bergsma presenteren bij strijkgeld te verkopen in Dokkum o.a.: 

krantenbericht

No XI. Een agste Portien in 't Koffeschip De Jongvrouwe Maria genaamt , door Jan Jansen Rowaan wordende gevoert,
lang 80, wijd 20 en hol 5 , in den jare 1755 nieuw uitgehaalt, en leggende thans tot Amsterdam.

No XII. 3/32ste Portien in het Koffeschip SIBILLINA en HILLEGONDA, door Jacob Jacobs de Groot gevoerd, lang 88, wijd 22½ en hol 10½ voeten (ca. 23x5,5x2.5m), in het jaar 1764 nieuw uitgehaald (= gebouwd), zijnde op reis naar Noorwegen.

No XIII:1/16de Part in 't koffeschip ANNA MARIA en ELISABETH genaamt, lang 83, wijd 20 2/3 en hol 9 1/3 voeten, in den jaare 1764 nieuw uitgehaald, leggende thans te Harlingen.

Opmerking: in een Van Sluijslijst wordt ook voor dit laatste schip Jacob Jacobs de Groot als schipper (kaptein) vermeld.

VanSluijslijst

Een schip met de naam SIBILLINA en HILLEGONDA wordt in 1780 genoemd in de Amsterdamsche Courant van 15 januari 1780 en in de Nederlandsche Jaerboeken van 1780. Het schip met schipper Jan Gerrit Tal uit Dokkum (zoon van grootschipper Gerrit Jansen Tal) was op weg naar Nantes (Fr) en werd begeleid door een convooi van Nederlandse oorlogsschepen. Op het Kanaal werd het schip, geladen met hennep en staven ijzer, na een schotenwisseling, door de Engelse Zeemacht in beslag genomen. Dit schip heeft dezelfde naam als het schip voorheen bevaren en in 1770 verloren door Jacob Jacobs de Groot.

scheepsinbeslagname  
Kaping   kaping   kaping

Uit: Lettres Hollandaises

 

Amsterdamse scheepsregistratie

Uit een lijst van J. van Sluijs (Scheepvaartmuseum Amsterdam):

Ned. jaarboek: Sibbillyna Hillegonda, schipper Jan Gerritsz Tal. 1780: prijs verklaard en verkocht in Engeland. Opgebracht van (admiraal) Bijland in Engeland

Reg. Feenstra. Sibbillyna Hillegonda met schipper Jacob Jacobs de Groot, Kof, in 1764 gebouwd te Dokkum, 88x22ftx101/2: 1765: 90x21ftx8 3/4;

13/9/1780, schipper G. Tal; 1780 Boekh Albert Ballings te Dokkum

SmakschipgegevensAmterdam

Uit een lijst van J. van Sluijs (Scheepvaartmuseum Amsterdam):

Alleen het eerstgenoemde (mogelijk ook het tweede) en het derde schip behoren bij onze familie:

Sibillina Hillegonda (Kof, bouwjaar 1764) 1766
(Anna Maria Elisabeth (Kof 1764) 1769)
Niet vermeld: De Jonge Jan & Engelina (1771-1775)
Twee Gezusters (Smak 1760) 1776-1783

Ook in de collectie van W.T. Beetstra (1916- 2007), apotheker te Workum, wordt de Anna Maria Elisabeth met schipper Jacob Jacobs de Groot genoemd.

 


Jan Jacobs de Groot

Jan Jacobs de Groot (1729-1811), de broer van Jacob, was schipper en had in de periode 1776 - 1883 een schip van het type Smak met de naam “De Twee Gezusters”. Het schip was groot 50 lasten (1 last = 2 Brt. = Bruto registerton= 1000 kilo), gebouwd in Dokkum  en er was 5 man nodig om het te bezeilen. De helft was van hem en de andere helft behoorde toe aan aandeelhouders in de stad Dokkum. In 1776 werd er een aandeel van 1/128ste portie per opbod verkocht. Met zijn schip staat hij herhaaldelijk geregistreerd in de Sontregisters. Thuishaven is steeds Friesland of Dokkum en in 1782 is hij met zijn schip op Juist geregistreerd.
 

advertentie

Veiling in 1776 van een aandeel (1/128 portie) in het smakschip “De twee gezusters” (Leeuwarder Courant)

 

Partenrederij: 

De Nederlandse handels- en visserijvloot ontleende zijn snelle groei mede aan een ingenieuze eigendomsconstructie, namelijk de partenrederij. Het eigendom van een schip werd gesplitst in aandelen of parten tot 1/32e, 1/64e en soms wel 1/132e toe. De kopers daarvan deelden naar rato in de winst en waren slechts aansprakelijk tot het bedrag van hun aandeel. Via de partenrederij konden reders makkelijk kapitaal mobiliseren van dikwijls vrij kleine beleggers. Tegelijk bood de constructie beleggers gelegenheid hun risico te spreiden door aandelen te nemen in verscheidene schepen. Zo kon een relatief kapitaalarme streek als Holland al in de 15e eeuw beginnen met de opbouw van een indrukwekkende koopvaardijvloot (zie het bericht in de Leeuwarder Courant). Overigens kende men in Duitsland ook de eigendomsconstructie van de partenrederij (zie ons verhaal over de geschiedenis van Hamburg)

 


Berend Jacobs de Groot

Berend (1773-1829), zoon van Jacob Jacobs de Groot, was ook schipper. Van hem is alleen zijn laatste schip "De Hoop" bekend. In 1829 stierf hij aan boord van dit schip in Wichelen (gemeente Oudenaarde bij Dendermonde, in het huidige België). Van zijn tijd op Juist is nog niets over een naam van zijn schip gevonden.


Verder onderzoek naar schippers en de namen van hun schepen

Van onze familieleden op Juist hebben we van 21 kunnen achterhalen dat ze voeren. Op één na allemaal schippers. Van hen zouden er 4 overlijden op zee. Bijna allemaal verdronken. Van twee vrouwen is bekend dat ze schipperse waren. We weten niet hoeveel gezinnen meevoeren op de schepen. Waarschijnlijk niet veel, want buiten Nederland was dat op de zee- en binnenvaart niet de gewoonte. In Nederland later wel, als binnenvaartschepen vanaf de 18e eeuw ook de zee op gaan. Men deed dat uit concurrentieoverwegingen, want aan gezinsleden hoefde men geen gage te betalen en bovendien was ook geen huis op de wal nodig. 

Onne Janssen Sr.

Geboren in 1700 en zoon van Johann(/Jann) Hillrichs en Stientje Janssen. Hij trouwde voor de eerste maal rond 1725 en daarna in 1735 met Anna Margareth Altmann, die in dat zelfde jaar overleed en daarna trouwde hij rond 1737 voor de derde maal. Hij had 3 kinderen. Woont sinds 1747 in Loog. Verloor in 1759 zijn schip op zee. Een volgend schip moest hij in 1771 verkopen wegens gebrek aan vracht. Werd in dat jaar in het register arm en onvermogend genoemd en werd onderhouden door zijn zoon. Is dan weduwnaar. Onne stierf in 1778.

 

 

Hillerck/Hilrich Oncken

Geboren in 1718 en zoon van Hockje Hillrichs en Onke Ulrichs. Hij trouwde in 1752 met Etje Gerjets, die in 1734 geboren werd. Zij kregen 8 kinderen. Hun dochter Anna Elisabeth verdronk op 12 jarige leeftijd in 1784 op het strand bij de garnalenvangst. Sinds 1754 woonden ze in Ostdorf en Hilrich was sinds 1768 bekend als schipper. In 1773 verloor hij zijn schip bij Jutland. In 1778 is hij weer schipper. In 1782 had hij een schip met de naam “Anna Elisabeth”. Een smak van 30 lasten, in Groningen gebouwd en met een bemanning van 3. Hilrich stierf in 1795 en zijn weduwe in 1808. Beiden werden op Juist begraven.

Uit belastinglijsten voor de inwoners van Juist vonden wij gegevens over de schippers van Juist.

In het Niederländisches Landesarchiv-Staatsarchiv in Aurich worden oude documenten over Juist bewaard. We vonden daar belastingregisters uit de tweede helft van de 18e eeuw (1754-1766) en uit 1825. Deze registers geven een aardig beeld over o.a. de welvaart (of armoede) van de achippers op het eiland.

In het jaar 1758 worden er 28 schippers genoemd die een schip hebben. In 1765/66 is Juist nog relatief welvarend. Het eiland telt 69 huishoudens en er zijn 25 schepen geregistreerd. Van die 69 huishoudens is bij tenminste 25 daarvan vermeld dat het gezin arm is, of de vader op zee omgekomen is.

Van een aantal van hen de gegevens die in de register van 1765/66 vermeld staan :

Jan Jürgens

Geboren op 19 dec. 1731, woont in Loog van 1770-1775. Is op 26 dec. 1757 getrouwd met Antje Eilers. Is in de nacht van 15 op 16 nov. 1775 verongelukt op zee (44j) tesamen met Jacob Jacobs de Groot (48j). De weduwe van Jan Jürgens stierf op 3 dec. 1776 in de leeftijd van 36 jaar; ook hun laatste 3 kinderen stierven in dat jaar, en wel aan een zeer besmettelijke ziekte.

   

Peter Warner(s Fisser)

Hij woont in 1767 waarschijnlijk in Loog. Vanaf 1771 in de Deller. Had in 1772 een klein schip gekocht. Woont jan. 1775 sinds een half jaar niet meer thuis. Straatarm. Heeft 6 kinderen. Trouwt na het overlijden van zijn vrouw Albertje Claassen (1773), met zijn schoonzus Tete Claassen (1778), weduwe van Onke Jacobs.
Hij wordt in 1786 de schoonvader van Engel, een dochter van Jan Jacobs de Groot.

 

Verder is er ons een lijst toegestuurd door Onno Fisser met schippers met de naam De Groot >>.

 

 EINDRULE

 

top  
back
 
home